سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
146
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
ج : بر مجرور مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده : فبشّرهم به عذاب اليم ( پس بشارت بده ايشان را بعذابى دردناك ) . شاهد در اينستكه [ ذكر ] عذاب قرينه است براينكه [ بشّر ] استعاره تبعيّه و تهكّميه مىباشد يعنى تعبير مزبور به منظور استهزاء و سخريه ايراد شده است . تنبيه اينكه مصنّف در متن گفت : و مدار قرينتها و نگفت : و قرينتها : جهتش آنست كه قرينه منحصر در سه امر مذكور نيست بلكه گاهى قرينه حاليّه است همچون قول شما كه مىگوئيد : قتلت زيدا ( زيد را كشتم ) در حالى كه او را مورد زدن شديد قرار دادهايد پس اينحال قرينه است كه منظور از [ قتلت ] ضرب شديد مىباشد . شرح فارسى : توضيح قوله : فى الاوّلين : سرّ اينكه مصنّف مدار قرينيّت فعل و مشتّقات از آن را فقط بيان نمود بدون اينكه قرينه استعاره تبعيّه در حروف را متعرّض شود اينستكه قرينه تبعيّه در حروف مضبوط و مشخّص نيست . قوله : فانّ النطق الحقيقى لا يسند الى الحال : زيرا ناطق بودن حال مستحيل و غير ممكن است . قوله : او المفعول : مراد مفعولبه است . قوله : السّماحا : كلمه [ سماحه ] بفتح سين و كسر آن يعنى